Asian-African Foot-and-Mouth Disease Prevention and Control Technology Workshop
งานประชุมปฏิบัติการ Asian–African Foot-and-Mouth Disease Prevention and Control Technology Workshop เสริมสร้างความร่วมมือทางเทคนิค การแลกเปลี่ยนความรู้ และการดำเนินการประสานงานระหว่างสองภูมิภาค
เมื่อวันที่ 3–5 สิงหาคม 2026 ที่ผ่านมา ณ เมืองหลานโจว ประเทศจีน ในรูปแบบการประชุมแบบเจอตัว
การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO), สถาบันวิจัยสัตวแพทย์หลานโจว (LVRI) และสถาบันวิทยาศาสตร์การเกษตรแห่งประเทศจีน (CAAS) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรวมกลุ่มผู้กำหนดนโยบาย ผู้เชี่ยวชาญทางเทคนิค และผู้เชี่ยวชาญด้านห้องปฏิบัติการจากทั้งทวีปเอเชียและแอฟริกามาแลกเปลี่ยนประสบการณ์กัน
รายละเอียดและหัวข้อสำคัญที่มีการหารือกันในงาน มีดังนี้
- การเฝ้าระวังและการระบาดของสายพันธุ์ใหม่ (FMD SAT1): มีการหยิบยกประเด็นสำคัญเรื่องการแพร่กระจายของไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อย (FMD) สายพันธุ์ SAT1 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ในอดีตมักพบเฉพาะในพื้นที่ซับซาฮาราของทวีปแอฟริกา แต่ปัจจุบันเริ่มตรวจพบการแพร่ระบาดข้ามมายังทวีปเอเชียตะวันออกและตะวันออกกลางแล้ว
- เทคโนโลยีและการนวัตกรรม: แลกเปลี่ยนความรู้ล่าสุดเกี่ยวกับเทคโนโลยีการป้องกัน การควบคุมโรค การพัฒนาวัคซีน และเครื่องมือที่ใช้ในการตรวจวินิจฉัยโรค (Diagnostics) ให้มีประสิทธิภาพและรวดเร็วยิ่งขึ้น
- การทบทวนยุทธศาสตร์ระดับโลก: ร่วมกันระดมสมองและหารือเพื่อปรับปรุงยุทธศาสตร์การควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยระดับโลก (Global FMD Control Strategy) ให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์ของความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบัน
- การสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ: เสริมสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ นักวิทยาศาสตร์ สถาบันวิจัย เครือข่ายห้องปฏิบัติการ และภาคเอกชนของประเทศในเอเชียและแอฟริกา เพื่อแบ่งปันข้อมูลและร่วมมือกันสกัดกั้นโรคระบาดสัตว์ที่ไม่เลือกพรมแดน
ปรับมุมคิดใหม่เรื่องการควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยในสถานการณ์ความเสี่ยงที่เปลี่ยนไป
6 สิงหาคม 2569 โรคปากและเท้าเปื่อย (FMD) เป็นหนึ่งในโรคสัตว์ข้ามพรมแดนที่สำคัญของโลกมานาน มีผลกระทบต่อการผลิตสัตว์ การค้า และวิถีชีวิตชนบท แม้ว่าประเทศต่างๆ จะบรรลุความก้าวหน้าในการเสริมสร้างการเฝ้าระวัง การฉีดวัคซีน และบริการสัตวแพทย์ แต่การแพร่กระจายล่าสุดของไวรัส FMD ชนิด SAT1 เกินกว่าช่วงที่เคยมี ทำให้เห็นว่าภูมิทัศน์ของโรคกำลังเปลี่ยนไป
เมื่อระบบการผลิตปศุสัตว์เชื่อมต่อกันมากขึ้นผ่านการค้าขายและการเคลื่อนย้ายสัตว์ การควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยให้ได้ผล จึงขึ้นอยู่ไม่ใช่แค่โปรแกรมระดับชาติที่เข้มแข็ง แต่ยังรวมไปถึงความร่วมมือข้ามพรมแดน ภูมิภาค และสาขาทางเทคนิคด้วย
ภูมิทัศน์ที่เปลี่ยนไปต้องการการควบคุมที่เข้มแข็งขึ้น
ตามประวัติศาสตร์ ไวรัส FMD ชนิด SAT1 ส่วนใหญ่พบเฉพาะในแอฟริกาใต้สะฮารา การตรวจพบล่าสุดในแอฟริกาเหนือ ตะวันออกใกล้ และเอเชียตะวันออก แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ที่ไวรัสสายพันธุ์ใหม่จะเกิดขึ้นในพื้นที่ที่ไม่เคยได้รับผลกระทบมาก่อน ซึ่งสร้างความท้าทายใหม่ให้กับบริการสัตวแพทย์และชุมชนที่พึ่งพาการเกษตรสัตว์
ในสถานการณ์โรคระบาดที่เปลี่ยนแปลงแบบนี้ การควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยให้สำเร็จไม่ได้หมายถึงแค่ตอบสนองต่อการระบาดเท่านั้น ประเทศต่างๆ ต้องมีระบบที่ยืดหยุ่น สามารถตรวจจับโรคได้เร็ว ติดตามความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลง และปรับมาตรการควบคุมเมื่อเจอความท้าทายใหม่ๆ
รากฐานของการควบคุม FMD ให้ได้ผล
ไม่มีวิธีการใดวิธีการหนึ่งที่สามารถควบคุม FMD ได้ ความก้าวหน้าจะขึ้นอยู่กับการเสริมสร้างความสามารถทางเทคนิคและการปฏิบัติการในทุกด้าน
การเฝ้าระวังและการตรวจพบโรคตั้งแต่เนิ่นๆ ยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมโรค เพราะช่วยให้เจ้าหน้าที่สัตวแพทย์สามารถระบุการระบาดได้อย่างรวดเร็วและตอบสนองก่อนที่โรคจะแพร่กระจาย สิ่งสำคัญไม่แพ้กัน คือเครื่องมือวินิจฉัยที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ ซึ่งสามารถตรวจจับและจำแนกสายพันธุ์ไวรัสที่หมุนเวียนได้อย่างรวดเร็ว เพื่อให้มีหลักฐานสำหรับการตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การฉีดวัคซีนก็เป็นอีกหนึ่งส่วนประกอบสำคัญ การเข้าถึงวัคซีนคุณภาพสูงที่เหมาะสมกับสายพันธุ์ไวรัสที่กำลังระบาดช่วยลดการแพร่เชื้อและสนับสนุนโปรแกรมควบคุมระยะยาว เมื่อระบาดวิทยาของไวรัสเปลี่ยนไป กลยุทธ์การฉีดวัคซีนก็ต้องพัฒนาไปพร้อมกับการเฝ้าระวังและความสามารถของห้องปฏิบัติการ
การเฝ้าระวัง การวินิจฉัย วัคซีนคุณภาพดี และบริการสัตวแพทย์ที่มีประสิทธิภาพ เป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยอย่างก้าวหน้า
ความร่วมมือในระดับภูมิภาคทำให้การควบคุมแข็งแรงขึ้น
เพราะโรค FMD ไม่ได้คำนึงถึงพรมแดนของประเทศ การร่วมมือกันในระดับภูมิภาคจึงเป็นสิ่งสำคัญ การแบ่งปันข้อมูลการเฝ้าระวัง ความเชี่ยวชาญด้านห้องปฏิบัติการ และความรู้ด้านเทคนิคช่วยให้แต่ละประเทศเข้าใจความเสี่ยงใหม่ๆ ได้ดีขึ้นและประสานการตอบสนองของตน วิธีการที่สอดคล้องกันในการวินิจฉัย การฉีดวัคซีน และการวางแผนกรณีฉุกเฉินช่วยเสริมสร้างโปรแกรมของแต่ละประเทศในขณะที่เพิ่มความยืดหยุ่นของภูมิภาคในการควบคุม FMD อย่างต่อเนื่อง
ความสัมพันธ์อันใกล้ชิดระหว่างแอฟริกาและเอเชียผ่านการเคลื่อนย้ายสัตว์เลี้ยงและการค้า ทำให้ความร่วมมือระหว่างสองภูมิภาคนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และความเชี่ยวชาญทางเทคนิคช่วยให้ประเทศต่างๆ เสริมสร้างความสามารถร่วมกันในการป้องกันและควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อย รวมถึงโรคสัตว์ระหว่างประเทศอื่นๆ
การกำหนดรูปแบบอนาคตของการควบคุมโรค FMD ในระดับโลก
เมื่อความเสี่ยงของโรคเปลี่ยนไป วิธีการควบคุมก็ต้องปรับตามด้วย กรอบงานระดับโลกเพื่อการควบคุมโรคสัตว์ข้ามเขตแดนอย่างก้าวหน้า (GF-TADs) เป็นแพลตฟอร์มสำหรับการดำเนินการระหว่างประเทศอย่างประสานงานต่อ FMD ในฐานะส่วนหนึ่งของการทบทวนยุทธศาสตร์การควบคุม FMD ระดับโลกอย่างต่อเนื่อง ประเทศต่างๆ และพันธมิตรทางเทคนิคกำลังระบุองค์ประกอบสำคัญของการควบคุม FMD ให้ประสบความสำเร็จในภูมิทัศน์ความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงในวันนี้
กระบวนการนี้เปิดโอกาสให้เราได้รับข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติเกี่ยวกับความสำคัญ เช่น การเฝ้าระวัง ความสามารถของห้องปฏิบัติการ การวินิจฉัยที่เหมาะสมกับจุดประสงค์ คุณภาพวัคซีน และความร่วมมือในระดับภูมิภาค ซึ่งช่วยให้มั่นใจว่ายุทธศาสตร์ที่ปรับปรุงแล้วสะท้อนทั้งความท้าทายใหม่ๆ และความต้องการของประเทศ
เวิร์กชอปนี้ยังจะสำรวจโครงร่างของพันธมิตรควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยในแอฟริกา–เอเชีย ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือทางเทคนิค การแลกเปลี่ยนความรู้ และการดำเนินการประสานงานระหว่างสองภูมิภาค
รวมผู้เชี่ยวชาญมาเข้าด้วยกัน
เพื่อสนับสนุนการอภิปรายเหล่านี้ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ร่วมกับสถาบันวิจัยสัตวแพทย์ลานโจว (LVRI) สถาบันวิทยาศาสตร์การเกษตรแห่งจีน (CAAS) ได้จัดเวิร์กช็อปเทคโนโลยีการป้องกันและควบคุมโรคปากเท้าเปื่อยในเอเชีย–แอฟริกา ที่ลานโจว ประเทศจีน
เวิร์กช็อปนี้ได้รวบรวมผู้กำหนดนโยบาย เจ้าหน้าที่สัตวแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญห้องทดลอง และนักวิจัยจากเอเชียและแอฟริกา มาร่วมกันทบทวนสถานการณ์โรค FMD ที่กำลังเปลี่ยนแปลงและหารือวิธีปฏิบัติในการเสริมสร้างการควบคุมโรค ผู้เข้าร่วมได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับการเฝ้าระวัง การวินิจฉัย การพัฒนาวัคซีน และการเตรียมตัว พร้อมทั้งมีส่วนร่วมในการอภิปรายเกี่ยวกับการปรับปรุงยุทธศาสตร์การควบคุม FMD ระดับโลกและความร่วมมือในภูมิภาคในอนาคต
การประชุมครั้งนี้ยังถือเป็นการเปิดตัวโครงการ FAO เรื่องความพร้อมในการรับมือเชื้อไวรัสปากเท้าเปื่อยชนิด SAT1 ที่กำลังเกิดขึ้นในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อสนับสนุนประเทศต่างๆ ในการเสริมสร้างความสามารถในการป้องกัน ตรวจจับ และตอบสนองต่อภัยคุกคามใหม่ที่กำลังเกิดนี้
โดยการรวมตัวของประเทศต่างๆ ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิค และพันธมิตรระหว่างประเทศ เวิร์กช็อปนี้มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือและช่วยกำหนดแนวทางที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยอิงตามวิทยาศาสตร์ในการควบคุมโรคปากเท้าเปื่อยในโลกที่เชื่อมโยงกันมากขึ้น
